Niepłodność: przyczyny i leczenie

Coraz więcej par ma kłopoty z poczęciem dziecka. Szacuje się , ze ok. problem niepłodności dotyczy 20 % par w Polsce. O problemie niepłodności mówimy, gdy po roku regularnego współżycia bez zabezpieczeń kobieta nie zachodzi w ciążę. Wtedy powinna para skontaktować się z lekarzem - specjalistą.
Przyczyny niepłodności są różne, ale w równej mierze mogą dotyczyć zarówno kobiety jak i mężczyzny. Para zgłaszająca się do leczenia kierowana jest na badania diagnostyczne. Od ich wyników oraz ogólnej oceny stanu zdrowia zależy wybór sposobu leczenia.
Najważniejsze badania diagnostyczne to:
· kompleksowe badania hormonalne
· badania USG
· monitorowanie owulacji
· badanie nasienia
· ocena drożności jajowodów
· diagnostyka endoskopowa: histeroskopia i laparoskopia
· inne, zlecane w indywidualnych przypadkach, np. posiewy badania immunologiczne, ocena kariotypu (badanie DNA partnerów)

Większość par, które trafiają do kliniki leczenia niepłodności, jest już po wstępnej diagnostyce i w zależności od stwierdzonej przyczyny, lekarze proponują wtedy odpowiednią metodę leczenia. Do najczęstszych proponowanych należą: stymulacja hormonalna, inseminacja wewnątrzmaciczna i cykl zapłodnienia in vitro, czasami skuteczną metodą może okazać się monitorowanie naturalnej owulacji i tym samym wyznaczenie właściwych dni współżycia. .

NAJCZĘSTSZE METODY LECZENIA

Stymulacja hormonalna
Najczęstszą przyczyną kłopotów z zajściem w ciążę są zaburzenia owulacji (jajeczkowania). Metodą, którą można leczyć te zaburzenia należy stymulacja hormonalna. W tym celu pacjentka otrzymuje leki stymulujące jajeczkowanie, najczęściej antyestrogeny lub gonadotropiny . Ich wybór dokonywany jest indywidualnie w zależności od profilu hormonalnego pacjentki, wywiadu, wieku pacjentki, odpowiedzi na wcześniejsze leczenie. Niejednokrotnie zaleca się leczenie wspomagające takie jak: leki obniżające poziom prolaktyny, kontrolę masy ciała lub w wybranych przypadkach leki hipoglikemizujące. (kontrolujące glikemię – cukier – we krwi)
Stymulacja jajeczkowania wymaga niejednokrotnie monitorowania ultrasonograficznego i hormonalnego cyklu.
Stymulacja hormonalna wiąże się z 20-30 % ryzykiem ciąży mnogiej. Podobnie jak inne metody wspomaganego rozrodu tj. IUI i IVF czy ICSI nie zwiększa ryzyka wad płodu.
Inseminacja wewnątrzmaciczna to stosunkowo prosty zabieg polegający na umieszczeniu w jamie macicy zawiesiny wyselekcjonowanych plemników, w dniu spodziewanej owulacji. Zabieg inseminacji wykonywany jest w bliskości owulacji, co w praktyce oznacza odstęp +/- 24 godz. w odniesieniu do momentu pęknięcia pęcherzyka owulacyjnego.
Mężczyzna zgłasza się 1.5 godziny przed zabiegiem celem oddania nasienia po minimum 4-dniowej abstynencji płciowej.

Według ogólnoświatowych danych zabieg inseminacji jest skuteczny od 5 do 20%. Przed zabiegiem inseminacji zachęcamy wszystkie pacjentki do wykonania histerosalphingografii (HSG), a w szczególności te które przebyły: zapalenia przydatków, zabiegi operacyjne w miednicy mniejszej, stosowały wkładki antykoncepcyjne, maja podejrzenie lub rozpoznanie endometriozy, zgłaszają częste bóle brzucha bez uchwytnej przyczyny. Badanie HSG określa drożność jajowodów, natomiast nie odpowiada na pytanie, czy jajowody są funkcjonalnie sprawne, to znaczy czy są zdolne do transportu plemników i zarodka.

Zapłodnienie pozaustrojowe, nazywane potocznie zapłodnieniem in vitro, oznacza zapłodnienie komórek jajowych kobiety poza jej ciałem. Wskazaniem do in vitro mogą być obniżone parametry nasienia niezależnie od przyczyny, niemożność wywołania owulacji, niedrożność jajowodów, niepowodzenia przy wykorzystaniu innych metod wspomaganego rozrodu, nieznana przyczyna niepłodności.

Przed rozpoczęciem cyklu zapłodnienia pozaustrojowego parę o wykonuje zestaw badań laboratoryjnych. Cykl in vitro rozpoczyna zazwyczaj stymulacja hormonalna. W pojedynczych przypadkach można wykonać iv vitro w cyklu naturalnym.
Kontrolowana hiperstymulacja jajników ma na celu pobudzenie do wzrostu i równoczesnego dojrzewan
ia licznych pęcherzyków jajnikowych, a tym samym zwiększenie liczby potencjalnie dojrzałych komórek jajowych. W cyklu naturalnym dojrzewa zwykle tylko jedna komórka jajowa.

Sposób stymulacji jest ustalany indywidualnie. W momencie stwierdzenia odpowiedniego wzrost pęcherzyków jajnikowych oraz właściwego stanu hormonalnego kończy się stymulacje i przygotowuje pacjentkę do pobrania komórek jajowych.

Pobranie komórek jajowych ma miejsce 34-36 godzin po podaniu ostatniego zastrzyku – kończącego stymulację. Jest to krótki, kilkuminutowy zabieg polegający na nakłuciu igłą pod kontrolą ultrasonograficzną wszystkich widocznych pęcherzyków w obu jajnikach, celem pobrania płynu pęcherzykowego, który zawiera komórki jajowe. Ich identyfikację w trakcie trwanie zabiegu przeprowadza embriolog.
Zabieg standardowo, po konsultacji z anestezjologiem, przeprowadzany jest w krótkim dożylnym znieczuleniu ogólnym. Okres odzyskania sprawności po zabiegu nie przekracza ok. 1 godz., a pobytu w Klinice 2-3 godzin..

Pobrane komórki jajowe po wstępnej ocenie przenosi się do inkubatora, do którego przenosi się również odpowiednio przygotowane nasienie partnera, i czeka się na zapłodnienie pozaustrojowe. W następnej dobie embriolog ocenia liczbę zapłodnionych komórek jajowych oraz ich pierwsze podziały. Informacja o liczbie zapłodnionych komórek jajowych przekazuje telefonicznie lekarz prowadzący.

W niektórych przypadkach nie czeka się na samoistne zapłodnienie komórek jajowych i wykonuje się mikromanipulację - ICSI – wstrzyknięcie plemników do cytoplazmy komórek jajowych. Wskazaniem do tej techniki są zwykle nieprawidłowe wyniki badania nasienia partnera nie dające pewności uzyskania zapłodnienia w warunkach in vitro, bądź gdy wykonywane w przeszłości próby zapłodnienia pozaustrojowego kończyły się niepowodzeniem.

Zwykle większość, ale nie wszystkie pobrane komórki jajowe ulegają zapłodnieniu. W zapłodnionych komórkach jajowych następują podziały komórkowe. Kiedy w drugiej dobie po punkcji osiągną stadium 4-8 komórkowych zarodków, są podawane do jamy macicy. O ilości podawanych zarodków decyduje lekarz w porozumieniu z pacjentami. Pozostałe, powstałe w danym cyklu zarodki są zamrażane.

Zabieg wprowadzenia zarodków do jamy macicy jest bezbolesny i wykonuje się go za pomocą cienkiego cewnika. Pacjentka po zabiegu, po krótkim odpoczynku, może udać się do domu. Okres, począwszy od punkcji jajników wymaga podawania leków zwiększających szansę na zagnieżdżenie podanych zarodków. Leki te są ustalane indywidualnie. Po ok. 12 dniach od transferu zarodków określamy poziom hormonów ciążowych, których wynik informuje nas o skuteczności przeprowadzonego leczenia

Najtrudniejszym okresem zarówno dla Pacjentów jak i dla lekarzy jest oczekiwanie na wynik leczenia. Nawet w najlepszych ośrodkach świecie odsetek ciąż uzyskanych metodami na zapłodnienia pozaustrojowego rzadko przekracza 30-35%. Cierpliwości wymaga również długi okres ciąży oraz oczekiwanie na poród dziecka.

Powikłania
Dla większości Państwa stosowane przez nas leczenie będzie całkowicie bezpieczne nie mniej mamy świadomość możliwych powikłań związanych ze stosowanym leczeniem.
- zespół hyperstymulacji (1-2% przypadków)) jest związany z nadmierną zwykle nieprzewidywalną odpowiedzią organizmu na podawane leki hormonalne. Najczęściej występuje w formie łagodnej i wiąże się z powiększeniem rosnących pęcherzyków jajnikowych do rozmiarów torbieli. W ciężkich, występujących sporadycznie przypadkach może zaistnieć konieczność hospitalizacji. Objawy Hiperstymulacji mogą pojawić się w fazie przedmiesiączkowej cyklu i zwykle świadczą o wczesnej ciąży.
- Krwawienia, zakażenia – wiążą się zwykle z punkcją jajników. Odpowiednie przygotowanie pacjentek sprawia iż powikłania te zdarzają się niezwykle rzadko.
- ciąże mnogie

Zobacz więcej >>