Choroby układu krążenia wykazują tendencje wzrostowe wszystkich krajach uprzemysłowionych, będąc nie tylko pozycją nr 1 w statystykach chorobowych, lecz także główną przyczyną zgonów i dociążeń finansowych opieki zdrowotnej. Mimo wielu postępów we współczesnej medycynie, co druga osoba staje się ofiarą ostrych lub przewlekłych powikłań sercowo-naczyniowych.
Serce jest najintensywniej pracującym miejscem naszego ciała. Jego praca w istotny spos6b określa podstawowe funkcje życiowe, naszą sprawność fizyczną i jakość życia. Kurcząc się ze średnią częstotliwością 70 uderzeń na minutę i pompując do naczyń średnio ok. 5 litr6w krwi (na minutę), serce osiąga pojemność dzienną 7 tysięcy litrów, kt6ra przepływa przez system naczyń o długości 1400 km! (nie uwzględniając sieci naczyń włosowatych) .Licząc to w skali roku narząd o wielkości pięści, będący w istocie pompą, osiąga wydajność ponad 2,5 mln litrów! Istotnymi czynnikami współdecydującymi o pracy serca i jego obciążeniu (wydajności) są: ciśnienie krwi, stan naczyń oraz lepkość krwi. Tylko odpowiednio dostateczna do potrzeb i regularna (miarowa) czynność serca zapewnia wystarczające ukrwienie dla ogólnoustrojowej przemiany materii.
Czynniki wpływające na ryzyko chorób serca to:
Palenie tytoniu
Podstawowym czynnikiem wpływającym na ryzyko wystąpienia chorób serca jest nałóg palenia tytoniu. Zarówno liczba wypalanych papierosów, jak i czas trwania tego nałogu są uznanymi czynnikami ryzyka . Dotyczy to także cygar i fajki. Palenie wywiera silny miażdżycorodny wpływ na tętnice. Rzucenie palenia jest jednym z podstawowych czynników zapobiegania chorobom serca i układu krążenia.
Sposób żywienia i spożycie alkoholu
Ludzie spożywający tłuszcze zwierzęce, produkty o dużej zawartości cholesterolu a nie spożywający warzyw i owoców mają większe ryzyko zapadnięcia na choroby serca niż żywiący się prawidłowo.
Duże spożycie wysokoprocentowego alkoholu (powyżej 70-80 g dziennie) zwiększa znacznie zagrożenie nagłym zgonem. Istnieją badania sugerujące, że spożywanie małych ilości zmniejsza zagrożenie chorobami serca.
Zmiana przyzwyczajeń kulinarnych oraz ograniczenie spożycia wysokoprocentowych alkoholi wpłynie bezpośrednio na zdrowie.
Cholesterol
Ryzyko wystąpienia miażdżycy łączy się w sposób istotny ze zwiększonym stężeniem cholesterolu LDL oraz niskim stężeniem cholesterolu HDL
Stres
Jest czynnikiem wpływającym na stan naszego układu krążenia. Organizm poddany długotrwałemu działaniu stresu traci odporność. Jednym ze skutków stresu są choroby serca.
Podwyższone ciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze należy do najważniejszych czynników wystepowania chorób serca. Nadciśnienie zwiększa ryzyko zgonu wieńcowego, nagłego zgonu oraz zawału serca.
Za nadciśnienie tętnicze przyjmuje się wartości ciśnienia skurczowego równe i większe niż 140 mmHg i/lub ciśnienia rozkurczowego równe i większe niż 90 mmHg u osób nie przyjmujących leków hipotensyjnych.
Mała aktywność fizyczna
Badania epidemiologiczne wykazują, że mała aktywność fizyczna jest niezależnym czynnikiem ryzyka chorób serca, przede wszystkim w wyniku niekorzystnego wpływu na stężenie cholesterolu HDL (mniejsze stężenia) oraz na krzepnięcie krwi.
Aktywność: jazda na rowerze, pływanie, spacery, oczywiście w stopniu odpowiednim do kondycji i stanu zdrowia są jednym z czynników zapobiegającym chorobom serca.
Przejście jednego przystanku autobusowego, wejście na trzecie piętro bez korzystania z windy, spacer, czy jazda na rowerze przysporzy zdrowia naszemu sercu.
Otyłość
Otyłości towarzyszy zwiększone zagrożenie chorobami serca i udarem mózgu. Odpowiedzialne za to są przede wszystkim często jej towarzyszące metaboliczne konsekwencje, takie jak zwiększone stężenie trójglicerydów, zmniejszone stężenie cholesterolu HDL, cukrzyca i nadciśnienie tętnicze.
Należy podkreślić, że te metaboliczne zaburzenia dotyczą otyłości brzusznej (wisceralnej), charakteryzującej się nadmiernym nagromadzeniem tkanki tłuszczowej wewnątrz jamy brzusznej, i mogą zależeć od hiperinsulinemii i zwiększonej oporności tkanek na insulinę. Warto również pamiętać, że w otyłości wisceralnej jest zwiększona tendencja do tworzenia się zakrzepu. Miernikiem nadwagi i otyłości jest tzw. wskaźnik masy ciała (BMI),
Hiperglikemia i cukrzyca
Cukrzyca jest dobrze znanym czynnikiem ryzyka miażdżycy. U chorujących na cukrzycę typu 2 obserwuje się 2-4-krotnie zwiększone występowanie chorób naczyniowych na tle miażdżycy.