Choroby zawodowe

Choroby zawodowe to wszelkie schorzenia i dolegliwości, które są spowodowane działaniem czynników niekorzystnych dla zdrowia oraz które występują w środowisku pracy bądź czynnościach z nią związanych. Najczęściej przyczyną chorób zawodowych jest zbyt długie przebywanie w niekomfortowej pozycji, wykonywanie forsownych i męczących czynności oraz systematyczne przebywanie w środowisku, które zawiera szkodliwe czynniki dla naszego zdrowia takie jak hałas, złe oświetlenie miejsca pracy, promieniowanie czy zbyt duże obciążenie psychiczno- fizyczne.
Choroby zawodowe pojawiają się po dłuższym czasie przebywania w szkodliwych i niekorzystnych warunkach, zaś ich leczenie i przebieg zazwyczaj są długotrwałe. Ich cechami są chroniczność i przewlekłość, dlatego często prowadzą one do bezpowrotnej i trwałej utraty zdrowia. Choroby zawodowe mogą dotyczyć całych populacji, jak i zarówno wybranych grup zawodowych. Jakie są najczęstsze choroby zawodowe? Jak je rozpoznać? Jaki mają przebieg i jak je leczyć?
Atopowe zapalenie skóry
Atopowe zapalenie skóry, zwane również świerzbiączką i egzemą jest schorzeniem charakteryzującym się silnym świądem skóry. Jej specyficznym objawem jest czerwona, swędząca wysypka, dzięki czemu najczęściej mylona jest z łuszczycą. Wypryski są skutkiem wrażliwości skóry w odniesieniu do różnych czynników. Praca, gdzie pracownik ma styczność ze środkami drażniącymi i alergenami, jest narażony na podrażnienia mechaniczne, pracuje z wykorzystaniem rozpuszczalników, konserwantów i detergentów oraz gdzie panuje wietrzny klimat, może przyczyniać się do pojawienia się atopowego zapalenia skóry. Wpływ na pojawienie się tej choroby zawodowej mogą mieć także roztocza kurzu domowego, pleśń, a nawet sierść zwierząt. Drobnoustroje, a nawet stres czy czynniki psychiczne mogą również prowadzić do powstania atopowego zapalenia skóry. Same pokarmy takie jak jaja, soja skorupiaki, pszenica czy orzechy także są wymieniane jako przyczyny AZS.
Atopowe zapalenie skóry ma wieloletni przebieg z okresami, gdy poszczególne objawy są bardziej lub mniej nasilone. Ważną rolę w przebiegu choroby odgrywają również emocje i stan psychiczny chorego.
Do charakterystycznych objawów atopowego zapalenia skóry należą przede wszystkim niekomfortowy świąd, który nasila się zwłaszcza po spoceniu, nieestetyczne wypryski, łuszcząca się i sucha skóra. Po pewnym czasie pojawiają się również biały łupież, zaczerwienienie, nawroty wirusowych zapaleń skóry, schorzenia oczu, rumień oraz nietolerancja na tkaniny i materiały, w szczególności wełnę. Atopowemu zapaleniu skóry towarzyszą również powiększone węzły chłonne.
W ostrej fazie choroby przeważają w znacznym stopniu wykwity skórne z drobnymi grudkami, nadżerkami i pęcherzykami. Zaniepokoić powinny nas również złuszczenie naskórka, uszkodzenia skóry pod wpływem drapania, nawracające liszaje.
Leczenie egzemy jest niezwykle trudne. Konieczne jest wykrycie czynników powodujących powstanie wyprysków, by móc zastosować odpowiednie odczulanie. W sytuacji, kiedy wykrycie czynnika uczulającego jest trudne, stosuje się środku ogólne.
W przypadku atopowego zapalenia skóry kluczową rolę odgrywa dbałość i pielęgnacja o skórę. Stosowanie zalecanych przez lekarza specjalistę maści i preparatów może skutecznie złagodzić świąd i zmniejszyć występujące zaczerwienienie. Nie można zapomnieć również o ostrożności i o ile jest możliwe unikaniu materiałów i proszków, które mogą podrażniać skórę. Pacjenci cierpiący na atopowe zapalenie skóry muszą odpowiednio dobierać kosmetyki takie jak żele do mycia, mydła czy szampony, aby nie pogorszyć pojawiających się zmian skórnych.
Leptospiroza
Zachorowania na leptospirozę występują na całym świecie, najczęściej jednak w klimacie ciepłym i wilgotnym. Diagnostyka choroby opiera się na wywiadzie lekarskim, który dotyczy wykonywanego zawodu, częstotliwości kąpieli w zanieczyszczonej wodzie oraz na podstawie badan krwi i moczu. Czas inkubacji choroby waha się od 48 godzin do jednego miesiąca. Przebieg leptospirozy dzielimy na dwa okresy: bakteriemię i odpowiedź immunologiczna organizmu na zakażenie. W pierwszym okresie choroby pojawia się wysiew krętków do krwi i tkanek organizmu, na skutek czego następuje uszkodzenie naczyń włosowatych, w szczególności ich śródbłonka. Po pewnym czasie pojawia się wysypka przypominająca do złudzenia tą występującą przy odrze czy różyczce. W tym okresie nasz organizm broni się samoczynnie, skuteczni eliminując zarazki. Ten okres trwa zazwyczaj nie więcej niż 7 dni. Drugi okres choroby często kończy się powikłaniami takimi jak uszkodzenie nerek i wątroby, żółtaczką czy krwiopluciem. Rzadziej zdarza się zawał serca czy zapalenie płuc.
Leptospiroza w pierwszej fazie objawia się wzrostem temperatury ciała, występowaniem dreszczy, nudności, silnych bólów mięśni, głowy i stawów. Charakterystyczne jest także przekrwienie spojówek i gardła, pojawienie się opryszczki na wargach, wybroczyn i wysypki. W drugim stadium choroby może pojawić się żółtaczka, niewydolność krążenie i nerek.
Aby móc zdiagnozować leptospirozę konieczne jest przeprowadzenie dokładnego wywiadu środowiskowego, podczas którego bada się między innymi występujące u pacjenta dolegliwości i objawy. Koniecznością jest także przeprowadzenie badań bakteriologicznych i serologicznych. Chory musi być hospitalizowany.
Bakterie leptospiry, odpowiedzialne za powstawanie leptospirozy przedostają się do organizmu przez błony śluzowe ust, oczu, nosa i przewodu pokarmowego. Rzadziej do zakażenia dochodzi w wyniku kontaktu bakterii ze skórą chorego. Zwierzęta są najczęściej nosicielami tej choroby.
Leczenie krętkowic musi być przeprowadzone w szpitalu na oddziałach zakaźnych. Lekarz na podstawie wywiadu, obserwacji i przeprowadzonych badań podejmuje decyzję o najlepszej metodzie leczenia. Najczęściej stosuje się antybiotyki takie jak penicylina, tetracyklina czy chloramfenikol. Sam proces leczenia trwać może nawet do paru tygodni.
Profilaktyka leptospirozy to przede wszystkim unikanie kąpieli w zanieczyszczonych wodach, które mogą być zakażone moczem zwierząt. Pamiętajmy o noszeniu odpowiedniej odzieży ochronnej. Zachowajmy szczególną ostrożność podczas kontaktu z wodą, ściekami, podczas prac rolniczych czy pracy w branży spożywczej.
Pylica płuc
Na pylicę płuc cierpią grupy zawodowe, które są narażone podczas pracy na wdychanie różnego rodzaju pyłów. Długotrwale przebywanie w tych niekorzystnych warunkach może powodować bezpowrotne zmiany w obrębie tkanki płucnej, co z kolei prowadzić może do niewydolności oddechowej i problemów z oddychaniem. Na pylicę najczęściej chorują górnicy.
Lekarze wyróżniają krzemicę płuc, pylicę węglową, pylicę bawełnianą i pylicę azbestową.
Do najczęstszych objawów pylicy należą duszność podczas aktywności fizycznej, kaszel, plwociny, gorączka, długo utrzymujące się zapalenie oskrzeli, rozedma płuc oraz niewydolność krążeniowa prawej komory serca.
Diagnoza pylicy płuc możliwa jest na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowisko-zawodowego, badań fizykalnych oraz radiologicznych klatki piersiowej pacjenta.
Samo leczenie jest niezwykle trudne i nie w pełni skuteczne. Postępując odpowiednio do zmian zaistniałych już w układzie oddechowym, można jedynie zmniejszyć następstwa pylicy i złagodzić jej objawy. Poprzez ograniczenie aktywności i wysiłków fizycznych można zmniejszyć i złagodzić postępującą niewydolność oddechową. Dzięki zażywaniu odpowiednich środków farmakologicznych, można udrożnić oskrzela, co z kolei korzystnie wpływa na wentylację płuc i samą wymianę gazową organizmu. Konieczne jest również usunięcie czynników, które niekorzystnie wpływają na przepływ powietrza w drogach oddechowych ( palenie tytoniu, nieżyty oskrzeli, zakażenia układu oddechowego). Niewydolność krążenia także można wyeliminować dzięki przepisaniu środków farmakologicznych. Aby zapobiec rozwojowi choroby niezbędne jest także zlikwidowanie zapylenia w miejscu, gdzie przebywa pacjent. Leczenie odbywa się przy współpracy z pulmonologiem, internistą lub lekarzem medycyny pracy.
Zespół cieśni nadgarstka
Przyczyną zespołu cieśni nadgarstka jest obrzęk zapalny nerwu kanału nadgarstka bądź jego zwyrodnienia. W początkowym stadium choroby ucisk na nerw pośrodkowy powoduje zaburzenia jego odżywania, wywołując obrzęk i nasilenie się dolegliwości.
Do głównych objawów choroby zaliczyć możemy mrowienie w nadgarstku i okolicach palców, utrudnione zaciskanie pięści, brak precyzji chwytu i ograniczenie ruchu, wypadanie trzymanych przedmiotów z dłoni.
Objawy nasilają się szczególnie w nocy, po uniesieniu kończyny. Ustępują w momencie, kiedy ręka zostaje opuszczona. Wielu chorych ignoruje powyższe objawy, przypisując je niewygodnej pozycji podczas snu.
Przyczyną zespołu cieśni nadgarstka może być zapalenie stawów. Najczęściej zapadają na nią sekretarki, osoby często wykorzystujące w swojej pracy myszkę komputerową, pisarze, copywriterzy, tenisiści.
Leczenie opiera się na przyjmowaniu przez okres, co najmniej dwóch miesięcy witaminy B6. Największą skuteczność daje jednak operacyjne przecięcie troczka zginaczy oraz jednoczesne odciążenie nerwu. Dobre efekty przynosi również przeprowadzenie terapii manualnej. Najlepszym sposobem jest jednak niezużywanie chorej ręki. W przypadku lekkich uszkodzeń, nerw regeneruje się po paru miesiącach. Konieczna jest także wizyta u neurologa w celu ocenienia stopnia rozwoju choroby.
Wypalenie zawodowe
Wypalenie zawodowe pojawia się w momencie, kiedy pracownik nie czerpie satysfakcji z wykonywanych obowiązków, przestaje się rozwijać, czuje się zmęczony, przepracowany i nie jest usatysfakcjonowany z wykonywanych obowiązków. Wypalenie zawodowe jest wynikiem stresu, zmęczenia i przepracowania. Najczęściej występuje w zawodach, które wymagają kontaktu z innymi ludźmi; pośród lekarzy, nauczycieli, pielęgniarek i pedagogów. Na początku pojawia się emocjonalne wyczerpanie, uczucie beznadziei, bezsilności, pustki, które są spowodowane zbyt dużymi wymaganiami emocjonalnymi i psychologicznymi stawianymi przez środowisko zawodowe. W następnej fazie wypalenia zawodowego pojawia się poczucie bezduszności, brak wrażliwości w stosunku do współpracowników, cynizm, bezosobowość. Na końcu pojawia się poczucie marnacji czasu i wysiłku, smutek, depresja. Leczenie opiera się na przeprowadzeniu odpowiedniej terapii u psychologa lub psychiatry.