Metody leczenia bólu

INWAZYJNE TECHNIKI LECZENIA BÓLU
Inwazyjne metody zajmują bardzo ważną rolę w leczeniu bólu. Dzielimy je na:
1. BLOKADY:
· nerwów obwodowych
· zewnątrz oponowe (epiduralne)
· podpajęczynówkowe (spinalne)
· korzeni nerwowych
· nerwów rdzeniowych i ich gałązek
· nerwów czaszkowych
· zwojów i włókien współczulnych
2. KRIOLEZJA
3. RF-TERMOLEZJA (od Radiofrequency thermolesion):
· Nerwów obwodowych
· Korzeni nerwowych
· Nerwów rdzeniowych i ich gałązek
· Nerwów czaszkowych
· Zwojów i włókien współczulnych
· Rdzenia kręgowego
· Struktur mózgu
4. NEUROMODULACJE I NEUROSTYMULACJE:
· Przezskórne (TENS)
· Nerwów rdzeniowych
· Nerwów czaszkowych
· Zwojów nerwowych
· Rdzenia kręgowego
· Struktur mózgu
5. ZABIEGI CHIRURGICZNE
BLOKADY:
Blokady układu nerwowego przerywają przewodnictwo w nerwach obwodowych, nerwach rdzeniowych, zwojach oraz splotach nerwowych.
W zależności od stosowanych środków znieczulających można uzyskać czasowe lub długotrwałe wyłączenie struktur nerwowych. Długotrwałe wyłączenie przewodnictwa można uzyskać stosując neurolizę chemiczną, dzięki zastosowaniu takich środków jak: alkohol, fenol lub glicerol.
KRIOLEZJA:
Przy zastosowaniu niskich temperatur wyłączą się funkcje czuciowe i ruchowe wybranych struktur układu nerwowego. Efekt kriolezji jest odwracalny, praktyczne bez niepożądanych objawów ubocznych. Niestety efekt kriolezji jest krótkotrwały i wynosi około 11-14 dni. Metodę tę stosuje się szczególnie w tych przypadkach kiedy inne inwazyjne metody są przeciwwskazane.
RF-TERMLEJA
Jest szeroko stosowaną metodą leczenia bólu w zespołach bólu przewlekłego. Istotą zabiegu jest uzyskanie długotrwałej zamierzonej i precyzyjnie zlokalizowanej destrukcji struktur centralnego lub obwodowego układu nerwowego przy użyciu prądu o częstotliwości fal radiowych. Warunkiem prawidłowego wykonania termolezji jest znajomość anatomii, dostępność nowoczesnej aparatury radiologicznej lub tomografii, oraz generatora wytwarzającego prąd o częstotliwości fal radiowych.
Zabieg termolezji polega na dokładnym wprowadzeniu igły – elektrody do właściwej struktury układu nerwowego. Prawidłowość położenia elektrody potwierdza się radiologicznie przy użyciu kontrastu oraz przy użyciu kontrolnej stymulacji ruchowej i czuciowej. Zamierzoną neurodestrukcję osiąga się po uzyskaniu temperatury w granicach 60-80o C; w zależności od planowanego uszkodzenia i od rodzaju tkanki nerwowej. Mechanizm powstania neurodestrukcji przy RF-TERMOLEZJI nie jest jeszcze całkowicie wyjaśniony. Przypuszcza się, że jest spowodowane przez:
· Wysoką temperaturę
· Przepływ prądu
· Pole elektromagnetyczne wytwarzane w czasie termolezji.
RF-TERMOLEZJE stosuje się przy leczeniu bólów nie nowotworowych a także w bólach nowotworowych.
Najbardziej efektywne i popularne jest stosowanie RF-TERMOLEZJI przy leczeniu bólów nie nowotworowych takich jak:
a) zespoły bólowe dotyczące nerwów czaszkowych lub zwojów współczulnych czaszki
b) zespoły bólowe dotyczące kręgosłupa
c) zespoły bólowe związane z zaburzeniami czynności układu współczulnego.
d) W leczeniu bólów nowotworowych najczęściej wykonuje się:
· Chordotomię
· Myelotomię
· Termolezję splotu trzewnego
· Termolezję nerwów trzewnych
Trzeba jednak pamiętać, że w bólach onkologicznych RF-TERMOLEZJA jest traktowana jako leczenie uzupełniające i ma zastosowanie w wybranych przypadkach. Termolezję stosuje się po wykonaniu diagnostycznych blokad. Praktycznie nie ma przeciwwskazań do stosowania tej metody. Efekty są długotrwałe, a w przypadku regeneracji tkanki nerwowej, zabieg termolezji można powtórzyć.
NEUROMODULACJE I NEUROSTYMULACJE
Są to bardzo nowoczesne metody pobudzania i modulowania różnych struktur układu nerwowego przy zastosowaniu różnego rodzaju prądu elektrycznego.
Wyróżniamy następujące typy neuromodulacji i neurostymulacji:
1) stymulacja przezskórna
2) obwodowa stymulacja nerwów przez podskórne implantowane elektrody
3) stymulacja sznurów tylnych rdzenia kręgowego
4) stymulacja zwoju Gessera przez implantowaną elektrodę
5) stymulacja przerywana zwoju Gessera przez czasowo wprowadzoną elektrodę
6) przerywana stymulacja nerwów obwodowych
7) stymulacja różnych struktur mózgu poprzez implantowane elektrody
Zastosowanie tych metod wymaga posiadania wysoko specjalistycznego sprzętu. Rezultaty są bardzo obiecujące szczególnie efektywne w leczeniu bólów neuropatycznych.
ZABIEGI CHIRURGICZNE
Polegają na wycięciu lub przecięciu określonych struktur nerwowych. Obecnie metody te stosuje się bardzo rzadko ze względu na możliwość powstania bólów neuropatycznych po zabiegach chirurgicznych wykonywanych na tkance nerwowej. Należy podkreślić, że wybór metody inwazyjnej w leczeniu bólu powinien być udokumentowany i potwierdzony diagnostycznie.
INNE METODY LECZENIA
Takie metody jak: akupunktura, lasery, masaże, ziołolecznictwo, techniki ogrzewania lub oziębiania, jontoforezy, kinezyterapie i inne s stosowane samodzielnie lub jako leczenie uzupełniające. Leczenie ma charakter niespecyficzny i często jest zastosowane bez ustalenia szczegółowej diagnozy. Zazwyczaj leczenie takie ma ograniczoną skuteczność i stanowi etap przejściowy od lekarza do lekarza.
Należy pamiętać, że dobrze zdiagnozowany zespół bólowy oferuje najlepszy wariant terapeutyczny i zapobiega transformacji bólu ostrego w przewlekły.