Jakie badania na reumatoidalne zapalenie stawów wykonać przy podejrzeniu choroby?

Reumatoidalne zapalenie stawów (w skrócie określane jako RZS, a dawniej nazywane gośćcem przewlekle postępującym) to choroba przewlekła, która w swoim przebiegu atakuje głównie stawy, a w zaawansowanej postaci – również narządy (w tym miedzy innymi oczy, nerki, płuca czy serce). Niestety, reumatoidalnego zapalenia stawów nie można wyleczyć – można natomiast spowolnić rozwój choroby w taki sposób, by na długie lata zachować u pacjentów dobrą kondycję organizmu, mobilność i sprawność. Poznaj najważniejsze informacje o RZS – objawy i przyczyny choroby.

 

Reumatoidalne zapalenie stawów – pierwsze objawy. Jakie badania na RZS wykonać?

Jakie symptomy są charakterystyczne dla rozwijającego się RZS? Objawy początkowe mogą obejmować… symptomy przypominające grypę. Pacjenci skarżą się wówczas na bóle mięśni i stawów, ogólne złe samopoczucie i osłabienie organizmu, utratę apetytu (co nierzadko powoduje zmniejszenie masy ciała), którym towarzyszy jednocześnie stan podgorączkowy. Jednymi z pierwszych objawów RZS są także objawy stawowe – mogą one następować po rozwinięciu się symptomów przypominających grypę i/lub pojawiać się po ich ustąpieniu. Niemniej, w miarę upływu czasu i w przebiegu stanu zapalanego, pacjenci zwykle odczuwają:

• ból stawów, połączony jednocześnie z ich sztywnością. W początkowej fazie choroby ta dolegliwość jest najbardziej odczuwana rano, po długotrwałym unieruchomieniu stawu podczas snu w jednej pozycji;
• tkliwość stawów, której towarzyszy stopniowo narastający obrzęk – pojawiający się na przykład w obrębie dłoni, a zwłaszcza w obrębie stawów w palcach (w miarę upływu czasu obrzęk może się powiększać i prowadzić do charakterystycznych dla RZS deformacji);
• ograniczenie ruchomości stawów – związane zarówno z obrzękiem tkanek, jak i z odczuwanym bólem.

Diagnostyka reumatoidalnego zapalenia stawów uwzględnia zarówno badania laboratoryjne, jak i badania obrazowe. Wśród testów laboratoryjnych z krwi zleca się między innymi: pełną morfologię, wskaźniki stanu zapalnego (OB, CRP), poziom RF (tak zwanego czynnika reumatoidalnego), a także poziom anty-CCP/ACPA (swoistych dla RZS przeciwciał przeciwko cyklicznemu cytrulinowanemu peptydowi), które można wykonać w laboratoriach ALAB: https://www.alab.pl/badanie/pc-przeciw-cyklicznemu-cytrulinowanemu-peptydowi-3-accp-n66.

Wśród badań obrazowych, służących nie tylko diagnostyce, ale również potwierdzeniu zaawansowania choroby, można wyróżnić: wykonanie zdjęć radiologicznych (RTG) zajętych stawów, a także badanie ultrasonograficzne (USG), rezonans magnetyczny i – w rzadszych przypadkach – tomografię komputerową.

 

Reumatoidalne zapalenie stawów – przyczyny choroby

Niestety, do tej pory nie rozpoznano bezpośrednich przyczyn rozwoju reumatoidalnego zapalenia stawów. Wiadomo natomiast, że na zwiększenie prawdopodobieństwa zachorowania na RZS mogą wpłynąć konkretne czynniki ryzyka, takie jak:

• płeć – kobiety zapadają bowiem na RZS aż 3 razy częściej, niż mężczyźni;
• czynniki genetyczne – szacuje się, że ryzyko wystąpienia RZS u dziecka jest od 2 do 5 razy większe, gdy jego rodzic chorował na reumatoidalne zapalenie stawów (w odniesieniu do dzieci, których rodzice nie zapadli na tę chorobę);
• nieprawidłowości w zakresie funkcjonowania układu odpornościowego (w niektórych przypadkach determinowane genetycznie). RZS zalicza się do chorób autoimmunologicznych, w których układ odpornościowy człowieka atakuje jego własne tkanki i komórki;
• przebyte zakażenie, palenie papierosów i długotrwały stres. Zaobserwowano, że RZS rozwija się u pacjentów częściej po przeżyciu silnej reakcji stresowej, po ciężkim przebyciu niektórych chorób zakaźnych, a także u wieloletnich palaczy.

Więcej informacji dotyczących nie tylko objawów czy rozpoznawania RZS, ale również leczenia tej choroby, znajduje się w Centrum Wiedzy ALAB laboratoria: https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/czym-jest-rzs-jak-czesto-wystepuje-kogo-dotyka/.

Źródła:

1. Filipowicz-Sosnowska, G. Goncerz, Reumatoidalne zapalenie stawów [w:] Interna – Mały Podręcznik Medycyny Praktycznej online, aktualizacja hasła: 15.07.2024
2. Dr med. Zofia Guła, dr hab. n. med. M. Korkosz, Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS): przyczyny, objawy i leczenie [w:] Medycyna Praktyczna, 14.09.2022
3. Dr hab. n. med. B. Targońska-Stępniak, Postępowanie w reumatoidalnym zapaleniu stawów – wytyczne NICE 2018 [w:] Medycyna po Dyplomie 02/2019
4. Dułacz, M. Borowczyk, P. Leszczyński, Wytrwałość w przestrzeganiu zaleceń lekarskich u pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów leczonych metotreksatem [w:] Rheumatology Forum vol. 6, no 4 (2020)
5. Marcol-Majewska, G. Majewski, P. Kotyla, Reumatoidalne zapalenie stawów – propozycje postępowania diagnostycznego [w:] Forum Reumatologiczne 2017, tom 3, nr 2
6. Majewski, A. Marcol-Majewska, P. Kotyla, Badanie obrazowe we wczesnym reumatoidalnym zapaleniu stawów [w:] Varia Medica 2018, tom 2, nr 2
7. Felis-Giemza, Strategia leczenia chorych na reumatoidalne zapalenie stawów z uwzględnieniem obecności czynników „złej prognozy” [w:] Varia Medica 2017, tom 1, nr 1

Artykuł sponsorowany