Walka z bólem

Ból jest częścią naszego życia. Towarzyszy nam od momentu narodzin i aczkolwiek są różne definicje bólu, nie możemy fenomenu słowa ból określić precyzyjnie. Głębokość, intensywność, charakter bólu różnią się u każdej osoby w zależności od płci, kultury, wieku i momentu czucia bólu – tzw. progu bólowego. Najbardziej zaakceptowaną definicją bólu, która wydaje się być optymalną, jest definicja podana przez Komitet Taksomii Międzynarodowego Towarzystwa Leczenia Bólu: „Ból jest zmysłowym i emocjonalnym odczuciem towarzyszącym obecnemu lub potencjalnie zagrażającemu uszkodzeniu tkanek – bądź jedynie odnoszony do takiego uszkodzenia”.
Niezależnie od tego, czy ból jest zjawiskiem choroby czy objawem choroby, występuje w korelacji z reakcjami emocjonalnymi. Bardzo często bólowi (zwłaszcza bólowi przewlekłemu) towarzyszą emocje takie jak: depresje, gniew, lęk i wpływają na zachowanie pacjenta demonstrujące cierpienie. Ból jest prawie zawsze nie przyjemny, jego odczuwanie stanowi więc negatywne przeżycie emocjonalne.
Według Domżała ból jest najczęściej występującym objawem w praktyce lekarskiej. Sygnalizuje powstanie lub obecność choroby, a w stanach przewlekłych bardzo często zmniejsza wydolność organizmu i prowadzi do zaburzeń psychologicznych takich jak: depresja, lęk i bardzo często uzależnienie od leków czy też innych zabiegów leczniczych. W nowoczesnym pojęciu ból, szczególnie ból przewlekły ma charakter wielowymiarowy i jego leczenie powinno mieć charakter wielodyscyplinarny.
Efektywne leczenie bólu musi być oparte na zrozumieniu wszystkich komponentów bólu takich jak: znajomość anatomii, fizjologii, psychologii oraz warunków socjalnych i rodzinnych pacjenta. Analiza problemów pacjenta jest bardzo ważną strategią w ustaleniu właściwej diagnozy i terapii. Adekwatne zastosowanie leczenia pozwala pacjentowi zmniejszyć jego cierpienie i powrócić do normalnego funkcjonowania w życiu rodzinnym, socjalnym i politycznym.
Najczęściej spotykanym kryterium podziału bólu jest czas jego trwania. Ze względu na to kryterium ból dzielimy na:
1) ból ostry
2) ból przewlekły
W leczeniu bólu ostrego diagnostyka i leczenie są względnie proste. W miarę szybko zastosowane zapobiegają przejściu bólu ostrego w ból przewlekły.
Podstawą leczenia powinno być ustalenie rozpoznania zespołu bólowego. Do uzyskania prawidłowej diagnozy konieczne są:
- wnikliwa rozmowa i badanie pacjenta
- często pomoc innych specjalistów takich jak: neurologów, ortopedów, psychiatrów itd.
- uzyskanie selektywnych badań diagnostycznych (badanie rtg, rezonans itp.)
- często specyficzne badania diagnostyczne takie jak:
· blokady diagnostyczne układu nerwowego
· blokady prognostyczne układu nerwowego
· test tiopentalowy
· endoskopia układu nerwowego
W leczeniu bólu przewlekłego stosuje się najczęściej:
- leczenie farmakologiczne
- inwazyjne metody leczenia bólu
Leczenie farmakologiczne jest najbardziej popularne. Używa się tu szerokiego wachlarza leków przeciwbólowych, przeciwzapalnych i opioidów. Te ostatnie oprócz działania przeciwbólowego działają także na sferę emocjonalną, w związku z czym działają uspokajająco. Opiody są najczęściej używane w leczeniu bólów nowotworowych. Bardzo często bólom przewlekłym towarzyszy depresja. Dlatego bardzo ważną grupą leków stosowanych w leczeniu tego rodzaju są leki przeciwdepresyjne.