Rehabilitacja kardiologiczna

Postęp w leczeniu chorób serca ocalił lub przedłużył życie tysiącom osób. U części z nich doszło do znacznego uszkodzenia serca. Stan, w którym uszkodzone serce nie może zapewnić odpowiedniego przepływu krwi w tkankach w czasie wysiłku, a w zaawansowanych przypadkach także w spoczynku, nazywamy niewydolnością serca. To jedyna choroba układu krążenia, której częstość występowania nieustannie zwiększa się w ostatnich latach. Szansa na przeżycie chorego z nieleczoną niewydolnością serca jest zbliżona do rokowania w chorobie nowotworowej. Jeszcze do niedawna kardiolodzy na całym świecie stanowczo zalecali ograniczenie wysiłku fizycznego u chorych z niewydolnością serca. Obowiązywał tryb życia „łóżko-fotel". Zdecydowanie odradzano też chorym leczenie uzdrowiskowe. Dzisiaj nowoczesne leczenie daje chorym szansę na lepsze samopoczucie i dłuższe życie. Decyzję o kuracji uzdrowiskowej musi zaakceptować kardiolog. To on oceni, czy aktualny stan zdrowia pozwala pacjentowi na odbycie podróży i obciążenia związane ze zmianą środowiska oraz przekaże lekarzowi uzdrowiskowemu niezbędnie informacje o chorym. Wielokrotnie pacjenci traktują wyjazd do uzdrowiska jako alternatywę leczenia szpitalnego. Groźne zaburzenia rytmu serca, konieczność wszczepienia kardiostymulatora, objawy niewydolności serca występujące w spoczynku czy przy najmniejszym wysiłku stanowią typowe przeciwwskazania do leczenia uzdrowiskowego. Uzdrowisko rekomendowane osobom z niewydolnością serca powinno charakteryzować się łagodnym, słabobodźcowym klimatem. Właściwym miejscem kuracji jest szpital uzdrowiskowy lub sanatorium (nie poleca się leczenia ambulatoryjnego). Prawidłowo skierowany chory z niewydolnym sercem jest wymagającym kuracjuszem, którego dolegliwości nie „wymoczą" się w wannie z siarką lub borowiną. Zanurzenie w wodzie powoduje przemieszczenie krwi z obwodu do klatki piersiowej i przeciążenie objętościowe serca, co balneolodzy nazywają „sercem kąpielowym". Kąpiel (nawet higieniczna w domowej wannie) może wywołać u osoby z niewydolnym sercem nagłe załamanie krążenia, w przeciwieństwie do bezpiecznej kąpieli pod prysznicem. W uzdrowisku o profilu kardiologiczn
m pacjent może skorzystać z zabiegów przynoszących ulgę w dolegliwościach chorób współistniejących. Zdarza się jednak, że lekarze innych specjalności, jak np. ortopedzi, neurolodzy, zalecają serie zabiegów na określone okolice ciała bez uwzględnienia stanu krążenia pacjenta. Ostateczną decyzję co do kształtu terapii podejmuje lekarz balneolog uzdrowiskowy. Zabiegi z zakresu światłolecznictwa, elektroterapii, masaże powinny być stosowane bardzo ostrożnie i rozważnie.Chory w uzdrowisku jest pod stałą opieką lekarza specjalisty, unikając męczących dojazdów do poradni. Przy okazji kuracji ma możliwość wykonania specjalistycznych badań oceniających stan jego serca.Zasadniczą korzyścią leczenia uzdrowiskowego jest poprawa tolerancji wysiłków fizycznych (ogólnej kondycji) i jakości życia (samopoczucia), uzyskiwanych dzięki ćwiczeniom. Badania Coatsa i Hambrechta wykazały, że korzystny efekt treningu wynika z wpływu wysiłku na mięśnie szkieletowe, których zanik jest typowym następstwem niewydolności serca. Pod wpływem ćwiczeń poprawia się ich siła i objętość. Trening fizyczny zmniejsza wytwarzania kwasu mlekowego podczas podejmowanych wysiłków (zakwaszenie mięśni wywołuje odczucie ich zmęczenia) i do zmęczenia dochodzi później. Wytrenowane mięśnie sprawniej wykorzystują własne zapasy energetyczne. Mocniejsze mięśnie oddechowe to sprawniejsze oddychanie i zmniejszenie duszności. Oddychanie „pełną piersią" jest możliwe przy jednoczesnym przestrzeganiu zaleceń rehabilitanta i dietetyka. W uzdrowisku chory otrzyma odpowiednią małosolną dietę i przystępne wskazówki o konieczności stosowania ograniczeń dietetycznych, systematycznego ważenia się, kontroli wypijanych płynów, rozpoznawania objawów choroby, które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem. Kontynuowanie w domu elementów poznanego w uzdrowisku treningu i pro-zdrowotnych zachowań pozwoli na utrzymanie efektów kuracji. A kiedy kusi fotel i umykają dobre nawyki zdobyte w uzdrowisku, to znak, że powinniśmy znów pojechać na kurację do Nałęczowa.