Próchnica zębów - Profilaktyka próchnicy

Niektórzy pacjenci zwlekają z wizytą u stomatologa do chwili pojawienia się bólu zęba. To źle pojęta oszczędność. Z reguły silny ból zęba świadczy o rozległym procesie próchnicowym, który doprowadził do uszkodzenia miazgi. Niestety łączy się to często z koniecznością przeprowadzenia leczenia kanałowego zęba i wzrostem kosztów leczenia. Dlatego lepiej zapobiegać niż leczyć. Wypełnienie w niewielkim ubytku utrzyma się dłużej i niewielka będzie szansa powstania próchnicy wtórnej.

Zapobieganie rozwojowi próchnicy należy rozpoczynać już u dzieci 1 - 2 letnich. Mycie zębów powinno wprowadzić się bezpośrednio po wyrżnięciu pierwszych zębów mlecznych tj. około szóstego miesiąca życia, najlepiej pastą ELMEX KINDER. Dziecko nie powinno zasypiać ze smoczkiem a mleko i napoje nie powinny być dosładzane. Jak najwcześniej trzeba wpajać nawyk samodzielnego mycia zębów.
Około szóstego roku życia, tj. w czasie pojawiania się pierwszych zębów stałych, powinno wprowadzić się dodatkowy preparat do szczotkowania zębów: ELMEX ŻEL, stosowany jeden raz w tygodniu (zęby należy szczotkować przez 2-3 minuty, najlepiej na noc, po wcześniejszym umyciu zębów zwykłą pastą, NIE PŁUKAĆ, powstałą pianę należy kilkakrotnie wypluwać, przez jedną godzinę nie jeść i nie pić). ELMEX ŻEL powinno stosować się koniecznie przez cały okres wyrzynania się zębów stałych tj. od 6 do ok. 12 - 13 roku życia. Po zakończeniu wyrzynania się zębów stałych ELMEX ŻEL zapobiega powstawaniu nowych i rozwojowi już istniejących ubytków próchnicowych.
Dziecko jak najwcześniej (ok.2 - 3 rok życia) powinno odbyć pierwszą wizytę u stomatologa. Nie powinna być ona połączona z wykonywaniem bolesnych zabiegów. Wizyty kontrolne, nawet przy braku ubytków, powinny odbywać się co 6 miesięcy. Należy zwrócić uwagę na występowanie wad ortodontycznych już w uzębieniu mlecznym.

Niestety spotyka się jeszcze opinię, że ubytków w zębach mlecznych nie trzeba leczyć. Jest ona całkowicie błędna! Trzeba pamiętać, że próchnica jest chorobą infekcyjną. Jeśli dziecko ma dużo ubytków w uzębieniu mlecznym to rozwój próchnicy w uzębieniu stałym będzie następował szybciej i będzie bardziej nasilony. Podobnie gdy rodzice mają dużo ubytków to dzieci będą miały wcześniejszy rozwój próchnicy i będzie ona bardziej nasilona.

Ciąża nie wpływa na stan uzębienia. Jeśli kobieta przed zajściem w ciążę nie miała ubytków próchnicowych lub miała wypełnione ubytki, stan jej uzębienia w trakcie ciąży i po porodzie nie powinien się pogorszyć.

Bardzo ważny dla
zdrowia nowonarodzonego dziecka jest stan uzębienia matki. Jeśli u matki występuje duża ilość ubytków próchnicowych i zła higiena jamy ustnej to u dziecka szybciej mogą pojawić się ubytki próchnicowe i proces próchnicowy może być bardziej nasilony.

Wielu pacjentów obawia się wypełnień amalgamatowych. Czy słusznie?

Amalgamat jako wypełnienie ubytków zębów stosowany jest od 1819 r. Głównym zarzutem stawianym wobec amalgamatu jest to, że zawiera rtęć, która może być toksyczna dla organizmu. Codzienne spożycie rtęci z pożywienia, wody i powietrza wynosi ok. 20 ?g. Z powierzchni wypełnień amalgamatowych absorbowane jest ok. 1 ?g rtęci. Reakcje alergiczne na rtęć występują niezwykle rzadko. Średni czas utrzymania wypełnienia amalgamatowego w ubytku to ok. 10 lat, podczas gdy wypełnienia kompozytowego ok. 6 lat. Obecnie stosowane amalgamaty nie zawierają fazy gamma 2, odpowiedzialnej za korozję powierzchni i brzegów wypełnienia czyli za uwalnianie związków rtęci.

Podawanie tabletek lub kropli zawierających fluor powinno rozpocząć się od 6 miesiąca do 2 roku życia dziecka. Decyzja co do rozpoczęcia podawania tabletek zależy od stężenia fluoru w wodzie pitnej. Jeśli jest ono wyższe niż 0,7 mg/l nie należy podawać preparatów fluoru. O stężeniu fluoru w wodzie pitnej można dowiedzieć się dzwoniąc do Wojewódzkiej Stacji SanEpid (Łódź ul. Wodna 40, 0-42 6748420).

U dzieci do 4 rż powinno podawać się preparaty fluoru w kroplach, od 4 do 14 rż tabletki. Niekiedy podawanie tabletek fluorkowych przedłuża się do 18 rż. Krople i tabletki należy podawać przez 200 do 250 dni w roku. Godzinę przed i dwie godziny po przyjęciu preparatu fluorkowego dziecko nie może jeść produktów mlecznych ani pić mleka. Krople należy podawać bezpośrednio do jamy ustnej dziecka, nakraplać na łyżeczkę lub dodawać do płynów które dziecko pije (nie do mleka). Tabletki dziecko powinno ssać, po wcześniejszym umyciu zębów, tuż przed zaśnięciem. Matki w ciąży nie powinny brać tabletek fluorkowych, gdyż fluor nie przechodzi przez barierę krew - łożysko. U dzieci oprócz stosowania kropli lub tabletek fluorkowych od ok. 2 rż. powinno stosować się lakierowanie zębów mlecznych a po 6 rż. lakowanie trzonowych i niekiedy przedtrzonowych zębów stałych, równolegle z zewnętrznym stosowaniem preparatów o zwiększonej zawartości fluoru, np. ELMEX żel.
Zabiegi profilaktyczne

Lakowanie bruzd i lakierowanie zębów jest formą egzogennej profilaktyki próchnicy. Lakowanie bruzd zębów polega na naniesieniu płynnego światło lub chemo utwardzalnego materiału kompozytowego lub glasjonomerowego na bruzdę lub w przestrzeń powstałą po jej poszerzeniu. Zabieg ten wykonuje się w pierwszych trzonowych zębach stałych "szóstkach", bezpośrednio po wyrżnięciu się powierzchni zgryzowej. Można go wykonywać w zębach stałych, które mają naturalne zagłębienia tj. 8,7,6,5,4,2. Z laków szczelinowych uwalnia się do powierzchni zęba fluor uodparniając ją na rozwój próchnicy. Uwalnianie fluoru z laku trwa ok. roku. Zęby pokrywane lakiem nie mogą mieć wypełnień ani ubytków próchnicowych.

Lakierowanie zębów polega na naniesieniu cienkiej warstwy lakieru o wysokim stężeniu fluoru na całą powierzchnię zęba. Zęby przed położeniem lakieru powinny mieć wypełnione wszystkie ubytki. Lakier utrzymuje się na zębach około kilkunastu dni uwalniając w tym czasie duże ilości fluoru, który wzmacnia szkliwo zębów. Lakierowanie zębów powinno wchodzić w skład wizyty kontrolnej i powinno odbywać się co pół roku. Przed zalakierowaniem powinno usunąć się kamień i osad nazębny oraz wypolerować zęby. Lakiery fluorkowe stosuje się też przy nadwrażliwości szyjek zębów i niekiedy przy chorobach dziąseł i przyzębia (lakiery z zawartościa chlorhexydyny).

Wybielanie zębów można stosować gdy przebarwiony jest jeden ząb lub gdy chcemy wybielić wszystkie zęby. Obecnie stosowane preparaty są całkowicie bezpieczne dla tkanek zęba. Podstawowym wskazaniem do wybielania pojedynczego zęba jest jego przebarwienie powstające na skutek urazu, krwotoku z miazgi zęba w czasie jej usuwania, pozostawienia resztek miazgi w kanale korzenia bądź stosowanych dawniej preparatów do wypełniania komory martwego zęba. Wskazaniem do wybielania wszystkich zębów jest genetycznie uwarunkowany ciemniejszy kolor zębów, przebarwienia zębów powstałe n/s przyjmowania w dzieciństwie antybiotyków tetracyklinowych lub przebarwienia powstałe n/s picia dużych ilości kawy, herbaty lub palenia papierosów. Materiałem wybielającym pacjent wypełnia specjalną szynę nazębną, którą zakłada na noc, niekiedy również na kilka godzin w ciągu dnia. Wybielanie całego łuku zębowego powinno być połączone ze stosowaniem pasty o zwiększonej zawartości fluoru. W trakcie wybielania pacjent przychodzi na wizyty kontrolne na których lekarz ocenia postęp terapii.

Nowością w stomatologii jest możliwość leczenia ubytków ŻELEM. Na ubytek nakrapla się kilkakrotnie niewielkie ilości żelu i specjalnymi narzędziami, ręcznie usuwa się próchniczo zmienioną zębinę. W trakcie zabiegu nie używa się wiertła. Zabieg jest bezbolesny, pacjent czuje tylko dotyk narzędzia. Do leczenia tą metodą kwalifikuje się tylko niektóre rodzaje ubytków. Jest ona szczególnie polecana przy leczeniu dzieci. Jakość opracowania ubytku przy pomocy żelu jest taka sama jak metodą tradycyjną przy użyciu wiertła.
Eurodent dr Jacek Koziarski Zobacz więcej >>