Palec młotkowaty – przyczyny i sposoby leczenia

Palec młotkowaty to zniekształcenie palca u stopy (drugiego, trzeciego lub czwartego) sprawiające, zgodnie z nazwą palec zaczyna przypominać młotek. Początkowo jest to raczej problem natury kosmetycznej, jednak w przypadku braku leczenia może być konieczna operacja palca młotkowatego.

Palec młotkowaty – przyczyny powstawania

Najczęstszą przyczyną powstania zniekształcenia jest noszenie źle dobranego obuwia – problemem może być zarówno za mały rozmiar buta, jak i noszenie balerinek, czy klapków powodujące podświadome napinanie mięśni palców. Ponadto do wystąpienia palca młotkowatego predysponują czynniki, takie jak:

• cukrzyca,
• nadwaga i otyłość,
• reumatoidalne zapalenie stawów, 
• stwardnienie rozsiane (w przebiegu, którego może dojść do zaburzeń powodujących deformację tyłostopia),
• haluksy,
• odciski,
• stopa nadmiernie wydrążona,
• nadmierna długość palca,
• przykurcz mięśnia brzuchatego łydki,
• wady anatomiczne,
• stany zapalne.

Do pozostałych czynników zalicza się również płeć i wiek – palec młotkowaty występuje częściej u kobiet powyżej 50. roku życia.

Objawy

Jak rozpoznać, że mamy do czynienia z palcem młotkowatym? Charakterystycznym objawem jest zmiana wyglądu palca – trwałe zgięcie i odcisk na jego grzbietowej części, który uniemożliwia noszenie krytego obuwia. Dodatkowo pojawiają się dolegliwości bólowe (ból podczas ruchu palcem, ból stopy i przodostopia w wyniku konfliktu z obuwiem), a także zaczerwienienie. Jeśli w porę nie zostanie wdrożone odpowiednie leczenie po pewnym czasie palec staje się sztywny i trwale zagięty. 

W przypadku zaawansowanej deformacji może pojawić się również metatarsalgia, tj. ból zlokalizowany pod głową kości śródstopia zniekształconego palca.

Warto zaznaczyć, iż deformacja ta współwystępuje z paluchem koślawym, tzw. haluksem, zatem często konieczne jest leczenie jednoczesne obydwu tych deformacji.

Czy palec młotkowaty można wyleczyć bez operacji?

Pierwszym krokiem, który zalecany jest w początkowej fazie występowania dolegliwości, jest zmiana obuwia. Wskazane jest noszenie butów na płaskim obcasie, z obszernym noskiem. Pomocne są także specjalne ortezy i osłony z miękkiego tworzywa, które ochraniają okolicę grzbietową stawu międzypaliczkowego bliższego, a także wkładki ortopedyczne (z pelotą metatarsalną).

Poza ortezami, osłonami i specjalnymi wkładkami, inną metodą leczenia palca młotkowatego jest wykonywanie odpowiednich ćwiczeń. Mają one na celu poprawę ruchu przykurczonych palców, a także zmniejszenie przykurczu ścięgien prostowników i zginaczy. 

Jeszcze inną metodą leczenia nieoperacyjnego jest terapia manualna, masaż zmienionych stawów, a także fizykoterapia (np. ultradźwięki, laseroterapia).

Operacja palca młotkowatego – wskazania i zalecenia po zabiegu

Jeśli nieooperacyjne metody leczenia okażą się nieskuteczne lekarz może zdecydować o konieczności przeprowadzenia operacji palca młotkowatego. W przypadku mniej zaawansowanego stadium schorzenia wykonywane są zazwyczaj niewielkie zabiegi na ścięgnach oraz torebce stawowej (m.in. wydłużenia przykurczonych ścięgien, operacje Girdlestone lub Pisaniego).

Trwała deformacja wymaga jednak przeprowadzenia operacji palca młotkowatego, podczas której usuwany jest przykurczony staw międzypaliczkowy i nastawiane jest zwichnięcie stawu śródstopno-palcowego. Po operacji zaleca się noszenie specjalnego obuwia pooperacyjnego przez okres kilku tygodni. Po tym czasie można zamienić je na zwykłe obuwie (pod warunkiem, że jest ono płaskie i nie uciska stopy). Powrót do aktywności fizycznej jest możliwy po mniej więcej trzech miesiącach od zabiegu.

Przeczytaj więcej na temat operacji i leczenia palca młotkowatego pod adresem: operacjestopy.pl/zabiegi-operacyjne/operacja-palca-mlotkowatego/

Jak zmniejszyć ryzyko zniekształceń?

Istnieje kilka sposobów na to, jak zmniejszyć ryzyko powstawania zniekształceń i uniknąć leczenia operacyjnego. Po pierwsze należy zadbać o wybór odpowiedniego obuwia, a także skarpet, które nie powinny być zbyt ciasne. Warto zrezygnować z butów na wysokim obcasie (najlepiej, jeśli ma on nie więcej niż 3 cm). Istotny jest również zakup obuwia posiadającego miękką i grubą powierzchnię.

Ryzyko powstawania zniekształceń zwiększa się również w przypadku haluksów dlatego, warto zadbać o ich wczesne rozpoznanie i skuteczne leczenie. Czynnikiem predysponującym do wystąpienia palca młotkowatego jest również nadwaga i otyłość w związku z czym w ramach profilaktyki należy zadbać o prawidłową masę ciała.

Wsparcie merytoryczne: