Zatkane zatoki i uczucie ciężkiej głowy? Poznaj sposoby na naturalne udrożnienie nosa

Ucisk twarzy, zaburzenia węchu, zatkany nos czy ból głowy nasilający się przy schylaniu to typowe objawy ostrego zapalenia zatok. Rozwijają się z powodu zalegającej w nich wydzieliny, która upośledza pracę dróg oddechowych i utrudnia oddychanie. W jaki sposób usunąć śluz z zatok i złagodzić uczucie ciężkiej głowy?

Skąd się biorą objawy ostrego zapalenia zatok?

Nadprodukcja wydzieliny w zatokach jest spowodowana toczącym się tam stanem zapalnym. Najczęściej wynika on z infekcji wirusowej (rzadziej bakteryjnej), ale równie dobrze może być spowodowany przez alergię lub podrażnienie błony śluzowej (np. suchym powietrzem, dymem tytoniowym czy smogiem).

Stan zapalny nie tylko zwiększa produkcję wydzieliny, ale też powoduje obrzęk śluzówki dróg oddechowych, przez co utrudnia odpływ śluzu. Jego obecność zwiększa ciśnienie w zatokach i drażni zakończenia nerwowe, co jest bezpośrednią przyczyną uczucia ciężkości i dyskomfortu w obrębie głowy^[1].

Domowe sposoby na udrożnienie nosa i zatok

Jedną z najczęściej stosowanych metod wspomagających drożność zatok jest ich płukanie roztworami soli. W aptekach dostępne są gotowe zestawy do irygacji nosa, zawierające specjalną butelkę oraz saszetki do rozpuszczenia w określonej ilości wody. Zabieg ten działa mechanicznie – wypłukuje zalegającą wydzielinę, alergeny oraz drobne zanieczyszczenia, które przedostały się do dróg oddechowych wraz z powietrzem.

Do płukania stosuje się zarówno izotoniczne, jak i hipertoniczne roztwory soli. Stężenie tych pierwszych jest zbliżone do płynów ustrojowych, dlatego przede wszystkim nawilżają błonę śluzową i ułatwiają usuwanie wydzieliny bez wywoływania podrażnień. Z kolei roztwory hipertoniczne zawierają więcej soli, co powoduje, że „wyciągają” nadmiar wody ze śluzówki na zasadzie osmozy. Dzięki temu mogą zmniejszać obrzęk i poprawiać drożność nosa, co bywa szczególnie pomocne przy silnym uczuciu zatkania.

Mechanizm ten wykorzystuje się również w nebulizacji, czyli inhalacjach wykonywanych za pomocą specjalnych inhalatorów. Zamieniają one płyn w drobną mgiełkę, która osadza się na błonie śluzowej nosa i górnych dróg oddechowych. Nebulizacja roztworem izotonicznym działa głównie nawilżająco i oczyszczająco, natomiast roztwory hipertoniczne mogą dodatkowo zmniejszać obrzęk śluzówki i ułatwiać oddychanie, podobnie jak w przypadku płukania nosa.

Ziołowe wsparcie w ostrym zapaleniu zatok

Domowe sposoby na zatoki świetnie uzupełniają się z doustnymi lekami ziołowymi na bazie olejków eterycznych:

• eukaliptusowego,
• mirtowego,
• pomarańczowego,
• cytrynowego.

Działają one sekretolitycznie, czyli nasilają w zatokach produkcję wodnistego płynu, który rozrzedza śluz i zmniejsza jego lepkość. Pobudzają też ruchy rzęsek na nabłonku dróg oddechowych, wspomagając tym samym transport wydzieliny na zewnątrz.

Oprócz tego olejki eteryczne wykazują właściwości przeciwzapalne i odkażające, co wspiera naturalne mechanizmy obronne organizmu w przebiegu infekcji górnych dróg oddechowych. Dzięki temu mogą skrócić czas trwania objawów i zmniejszyć ich nasilenie^[2].

Usunięcie zalegającej wydzieliny jest jednym z głównych celów leczenia, którego nie powinniśmy pomijać. Udrożnienie nosa i zatok to nie tylko kwestia komfortu oddychania, ale także prawidłowej pracy układu oddechowego i ochrony przed rozwojem kolejnych infekcji.

^[1]Woś, J., & Remjasz, A. (2019). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny, 8(1): 16-26.

^[2]Rapiejko P., Talik P., Jurkiewicz D., Nowe możliwości leczenia ostrego zapalenia zatok przynosowych zgodnie z EPOS 2020, Otolaryngologia Polska 2021, 76(1): 29-39.