Gdy dopada ból głowy – które czynniki mogą go nasilać i jak temu przeciwdziałać?

Szacuje się, że nawet 90% populacji świata przynajmniej raz w życiu doświadczyło bólu głowy. Choć to powszechna dolegliwość, rzadko pojawia się bez przyczyny. Jakie czynniki mogą wyzwalać ból głowy i co zrobić, by szybko go złagodzić?

 

Najczęstsze przyczyny bólu głowy

Bóle głowy możemy podzielić na pierwotne, które pojawiają się samoistnie, oraz wtórne, wynikające z określonych zaburzeń lub schorzeń. Do pierwszej grupy należą:

• napięciowy ból głowy – odczuwany jako ucisk wokół głowy, często związany z przewlekłym napięciem mięśni karku i stresem,
• migrena – to choroba o podłożu naczyniowo-nerwowym, objawiająca się silnym, pulsującym, często jednostronnym bólem, z towarzyszącymi nudnościami czy nadwrażliwością na światło,
• bóle klasterowe – są rzadsze, ale bardzo intensywne, zlokalizowane zwykle wokół oka.

Wtórne bóle głowy mogą towarzyszyć np. infekcjom, odwodnieniu, nadciśnieniu tętniczemu czy zapaleniu zatok. Często wynikają też z przeciążeń odcinka szyjnego kręgosłupa, np. przy długotrwałej pracy przy komputerze^[1].

 

Co może nasilać ból głowy?

W wielu przypadkach ból może zostać wywołany lub nasilony przez tzw. triggery, czyli czynniki wyzwalające. Jednym z najważniejszych jest stres, zwłaszcza przewlekły, a także jego nagłe ustąpienie (np. ból głowy pojawiający się po powrocie z pracy). Wynika to z wahań poziomu kortyzolu, które mogą zwiększać wrażliwość receptorów bólowych, przez co bodźce są odczuwane intensywniej.

Do innych częstych triggerów należą:

• zaburzenia snu – zarówno jego niedobór, jak i nadmiar,
• odwodnienie,
• nieregularne posiłki,
• niektóre składniki diety (np. alkohol, sery dojrzewające, produkty z glutaminianem sodu),
• bodźce środowiskowe, np. hałas, intensywne zapachy czy migające światło,
• zmiany ciśnienia atmosferycznego i temperatury,
• wahania hormonalne u kobiet.

Choć czynniki wyzwalające kojarzą się głównie z migreną, mogą nasilać także inne typy bólu głowy. Wychwycenie własnych triggerów pozwala ograniczyć ich wpływ i zmniejszyć częstość napadów.

 

Jak złagodzić uporczywy ból głowy?

W leczeniu bólu głowy najczęściej wykorzystuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. deksketoprofen, które hamują enzymy cyklooksygenazy (COX). Odpowiadają one za syntezę prostaglandyn – substancji nasilających stan zapalny i uwrażliwiających receptory bólowe na działanie bodźców. Zablokowanie produkcji tych związków może więc złagodzić uporczywe dolegliwości.

Oprócz typowego dla NLPZ działania deksketoprofen dodatkowo wpływa na przewodzenie bodźców bólowych, zapobiegać przekształceniu bólu ostrego w postać przewlekłą, znacznie trudniejszą do uśmierzenia. Co więcej, wykazuje on niewielkie ryzyko działań niepożądanych, także tych ze strony przewodu pokarmowego. Dzięki temu leki przeciwbólowe z deksketoprofenem mogą być stosowane na czczo, co przyspiesza ich początek działania^[2].

Wspomagająco możemy też zastosować metody niefarmakologiczne, w tym:

• odpoczynek w cichym, zaciemnionym pomieszczeniu,
• zimne okłady na czoło lub ciepłe na kark,
• picie dużej ilości płynów,
• techniki relaksacyjne (np. głębokie oddychanie),
• masaż mięśni karku i skroni.

Ból głowy często wynika z wielu nakładających się czynników, dlatego warto przyjrzeć się okolicznościom, w jakich występuje. Czasami niewielkie zmiany w codziennych nawykach mogą pomóc wyeliminować ten problem. Jeśli jednak ból głowy jest silny lub często nawraca, należy skonsultować się z lekarzem i poszukać jego przyczyny.

^[1] Tuszyński P. K. (red.), Ból z perspektywy farmaceuty, Wydawnictwo Farmaceutyczne, Kraków 2019.

^[2] Woroń, J. (2020). Dlaczego w bólu ostrym należy rozważyć zastosowanie deksketoprofenu? Forum Medycyny Rodzinnej, 14(2): 51-56.