Ból kolan – co może być jego przyczyną i jak sobie z nim radzić?

Ból kolana może pojawić się nagle, np. po urazie, albo narastać stopniowo przez tygodnie czy miesiące. Bywa efektem drobnego przeciążenia, ale też pierwszym sygnałem poważniejszego problemu ze stawem. Jakie są potencjalne przyczyny bólu kolana i co może go złagodzić?

Jak ustalić, skąd bierze się ból kolana?

Nie ma możliwości samodzielnego ustalenia przyczyny bólu kolana. Wymagana jest do tego konsultacja z lekarzem – najpierw pierwszego kontaktu, a następnie w razie potrzeby z reumatologiem czy ortopedą. Żeby ułatwić diagnozę, warto obserwować i zapisywać objawy, które czasem potrafią podpowiedzieć specjaliście przyczynę dolegliwości. Istotne jest zwłaszcza:

• miejsce odczuwania bólu – np. z przodu, z boku czy pod kolanem,
• okoliczności – czy pojawia się podczas ruchu, w spoczynku, po wysiłku itp.,
• dodatkowe symptomy – np. obrzęk, ocieplenie kolana, sztywność stawu.

Lekarz podczas badania może obejrzeć kolano, ucisnąć różne miejsca, ocenić zakres ruchu i stabilność. Dzięki temu łatwiej ustali, czy ból wynika z urazu, stanu zapalnego, czy zmian zwyrodnieniowych. Czasem koniecznie jest wykonanie dodatkowych badań obrazowych, takich jak:

• rentgen – pozwala wykryć złamania i ocenić stan kości,
• USG – pokazuje ścięgna, więzadła, obecność płynu w stawie,
• rezonans magnetyczny – przydaje się w trudniejszych przypadkach, np. podejrzeniu uszkodzenia łąkotki^[1].

Najczęstsze przyczyny bólu kolan

Najbardziej powszechną przyczyną bólu kolana, która może przytrafić się niezależnie od wieku jest uraz. Skręcenia, naderwania więzadeł czy uszkodzenia łąkotek często zdarzają się podczas sportu lub nagłych zmian kierunku ruchu. Również wielokrotne powtarzanie tych samych ruchów (np. bieganie, kucanie, wchodzenie po schodach) może powodować ból po stronie rzepki lub z boku kolana wynikający z przeciążenia.

U osób po 50. roku życia rośnie ryzyko choroby zwyrodnieniowej stawów, która wiąże się z ich stopniowym zużyciem. Początkowo przebiega bez większych objawów, jednak z czasem mogą towarzyszyć jej dolegliwości bólowe. Zdarzają się też stany zapalne stawów, np. ścięgien czy kaletki maziowej.

Jak radzić sobie z bólem kolan?

Ponieważ ból kolana może mieć wiele przyczyn, przedłużające się dolegliwości należy skonsultować z lekarzem. W oczekiwaniu na wizytę można przy tym skorzystać z dostępnych bez recepty środków przeciwbólowych. Najczęściej wykorzystywane są NLPZ, czyli niesteroidowe leki przeciwzapalne, np. deksketoprofen. Działają one poprzez hamowanie produkcji tzw. prostaglandyn – substancji odpowiedzialnych za wystąpienie objawów stanu zapalnego, takich jak obrzęk, ból czy miejscowe ocieplenie. Zablokowanie ich produkcji może więc złagodzić te dolegliwości.

Deksketoprofen jest stosowany w leczeniu bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego. Działa stosunkowo szybko, a przy tym wykazuje niewielkie ryzyko skutków ubocznych. Tabletka przeciwbólowa z deksketoprofenem może więc być przyjmowana nawet na czczo lub przez osoby o wrażliwym przewodzie pokarmowym^[2].

W leczeniu bólu kolana warto pamiętać też o metodach niefarmakologicznych. Bardzo ważne jest usztywnienie i odciążenie uszkodzonej kończyny. Pomóc mogą także chłodne okłady oraz lekkie ćwiczenia wzmacniające i rozciągające mięśnie uda i podudzia – najlepiej dobrane przez fizjoterapeutę.

^[1] Duong, V., Oo, W. M., Ding, C., Culvenor, A. G., & Hunter, D. J. (2023). Evaluation and treatment of knee pain: a review. Jama, 330(16): 1568-1580.

^[2] Esparza‐Villalpando, V., Pozos‐Guillén, A., Masuoka‐Ito, D., Gaitán‐Fonseca, C., & Chavarría‐Bolaños, D. (2018). Analgesic efficacy of preoperative dexketoprofen trometamol: A systematic review and meta‐analysis. Drug Development Research, 79(2): 47-57.